İçgörüler

Alakart, Fix Menü, Tabldot Nedir? Menü Çeşitleri ve Farkları

Alakart, fix menü ve tabldot nedir, farkları neler? Menü çeşitlerini tabloyla karşılaştırdık; hangi işletmeye hangisinin uygun olduğunu anlattık.

Yazar Foost

Güncellendi: 16 Kasım 2026

Lokantada ahşap masada tabldot öğle yemeği: tepside mercimek çorbası, pilav ve sebze yemeği, salata ve ayran, yanında kapalı menü kartı

Alakart menüde her yemek ayrı fiyatla listelenir ve misafir istediği tabağı seçer; fix menüde başlangıç, ana yemek ve tatlı gibi önceden belirlenmiş bir dizi yemek tek fiyata sunulur; tabldot ise lokanta ve yemekhanelerde günün sabit menüsünün sabit fiyatla verilmesidir. Kısacası fark, seçimin kimde olduğu ve fiyatın tabak başına mı yoksa menü başına mı belirlendiğidir. Türk Dil Kurumu da alakartı "seçmeli yemek", tabildotu (yaygın yazımıyla tabldot) "seçmesiz yemek" olarak tanımlar ve iki kavramı birbirinin karşıtı olarak verir.

Bu rehberde menü çeşitlerini tek tek açıklıyor, hangisinin hangi işletmeye uyduğunu tabloyla karşılaştırıyor ve fiyat listesi kurallarına göre bu menülerin nasıl gösterilmesi gerektiğini anlatıyoruz.

Alakart menü nedir?

Alakart, Fransızca à la carte ifadesinden gelir ve "karta göre", yani "menü kartından" demektir. Alakart menüde çorba, başlangıç, ana yemek, salata, tatlı ve içecek gibi kategoriler altında her ürün kendi fiyatıyla yer alır. Misafir yalnızca seçtiği tabakların bedelini öder. Yemekler çoğunlukla sipariş geldikten sonra hazırlanır.

Alakart menünün işletme açısından üç belirgin özelliği vardır:

  • Esneklik: Misafir porsiyonu, yemek sayısını ve bütçeyi kendisi belirler.

  • Yüksek ortalama hesap potansiyeli: Başlangıç, ek garnitür, içecek ve tatlı ayrı satıldığı için ek satış imkânı fazladır.

  • Daha karmaşık mutfak: Çok sayıda ürün, daha fazla stok kalemi, hazırlık ve fire riski demektir.

Alakart menüde ürünlerin sırası, açıklamaları ve fiyat konumlandırması satışları doğrudan etkiler. Hangi ürünün öne çıkarılması gerektiğini menü mühendisliği rehberimizde matrisle anlattık.

Otellerde alakart ne demek?

Her şey dahil konseptli otellerde ana restoran genellikle açık büfe çalışır. "Alakart restoran" ise otel içinde masaya servis yapılan, menüden sipariş verilen ayrı restoranlardır; çoğu zaman İtalyan, Uzak Doğu, balık ya da Türk mutfağı gibi bir temaya sahiptir. Pek çok otelde alakart restoranlar rezervasyonla çalışır; konaklama süresince belirli sayıda ücretsiz kullanım hakkı tanınabilir ya da ek ücret alınabilir. Bu koşullar otelden otele değiştiği için en doğru bilgi rezervasyon sırasında veya resepsiyonda öğrenilir.

Fix menü nedir, ne demek?

Fix menü (TDK yazımıyla "fiks menü", Fransızcası menu fixe), önceden belirlenmiş yemeklerin tek ve sabit bir fiyatla sunulduğu menüdür. Tipik bir fix menü başlangıç, ara sıcak, ana yemek ve tatlıdan oluşur; bazı işletmeler her aşamada iki üç seçenek arasından seçim imkânı da verir. Fiyat kişi başıdır ve misafir ne ödeyeceğini en baştan bilir.

Fix menü en sık şu durumlarda görülür:

  • Meyhaneler: Soğuk meze tabağı, ara sıcak, ana yemek ve meyve tabağından oluşan, alkollü ya da alkolsüz seçenekli menüler.

  • Özel günler: Yılbaşı, Sevgililer Günü, Anneler Günü gibi yoğun günlerde mutfağın planlı çalışması için.

  • Grup ve kurumsal yemekler: Toplantı, düğün öncesi yemek, iş yemeği gibi kişi sayısının önceden bilindiği organizasyonlar.

  • Tadım (degustasyon) menüleri: Şefin seçtiği çok sayıda küçük tabağın sırayla geldiği, fine dining restoranlarda görülen fix menü türü.

Alkollü fix menüde neler olur?

Alkollü fix menüde yemeklerin yanında belirli miktarda içecek de fiyata dahildir; örneğin kişi başı bir şişe ya da belirli sayıda kadeh. Misafir açısından en önemli nokta, dahil olan içeceğin türünün ve miktarının menüde açıkça yazmasıdır. Belirtilen miktarın üzerindeki içecekler genellikle alakart fiyatından ayrıca ücretlendirilir; bu da fiyat listesinde gösterilmelidir.Meyhanede fix menü akşam yemeği: masada beyaz peynir, kavun, haydari, ezme ve yaprak sarması gibi soğuk mezeler, sürahi su ve bardaklar

Tabldot nedir, tabldot yemek ne demek?

Tabldot, Fransızca table d'hôte ("ev sahibinin masası") ifadesinden gelir. Restoran terminolojisinde içeriği önceden belirlenmiş yemeklerin sabit bir fiyattan servis edilmesi anlamına gelir. Türkiye'de kelime en çok lokantalar, iş yeri yemekhaneleri, okul ve hastane mutfakları ile catering firmaları için kullanılır: "Bugünün tabldotu" denince çorba, ana yemek, yardımcı yemek ve tatlı ya da salatadan oluşan günlük menü anlaşılır.

Tabldot menüler genellikle çeşit sayısıyla anılır:

  • 3 çeşit tabldot: Çorba, ana yemek ve pilav/makarna gibi bir yardımcı yemek.

  • 4 çeşit tabldot: Bunlara ek olarak salata, tatlı, meyve ya da ayran gibi bir dördüncü kalem.

Tabldotun mutfak açısından gücü planlamadır: kaç kişiye ne pişeceği önceden bilindiği için satın alma, porsiyonlama ve fire kontrolü kolaylaşır. Haftalık veya aylık tabldot yemek listesi hazırlanması da bu yüzden yaygındır.

Tabldot nasıl yazılır: tabldot mu, tabildot mu?

Günlük kullanımda ve tabelalarda en yaygın yazım "tabldot"tur. Ancak TDK Güncel Türkçe Sözlük kelimeyi "tabildot" olarak verir ve "seçmesiz yemek, alakart karşıtı" diye tanımlar. Resmî yazışmalarda ve sınav sorularında TDK yazımını kullanmak daha doğrudur; menüde ise misafirin en kolay tanıyacağı yazımı tercih etmek mantıklıdır.

Alakart, fix menü ve tabldot arasındaki fark nedir?

Üç menü türü, "kim seçiyor" ve "fiyat neye göre" sorularına verilen cevapla ayrışır. Aşağıdaki tablo farkları özetliyor:

Özellik

Alakart

Fix menü

Tabldot

Fiyatlandırma

Her ürün ayrı fiyatlı

Kişi başı tek fiyat

Porsiyon veya kişi başı sabit fiyat

Seçim

Misafir istediği ürünü seçer

Menü sabit, bazen aşama başına 2-3 seçenek

Günün menüsü sabit, seçim yok ya da çok sınırlı

Menünün değişme sıklığı

Mevsimlik veya ihtiyaç oldukça

Etkinliğe, sezona veya güne göre

Her gün ya da haftalık döngüyle

Hazırlık

Sipariş üzerine

Planlı, sıralı servis

Toplu ve önceden

Tipik işletme

Restoran, kafe, bistro, otel alakart restoranı

Meyhane, fine dining, özel gün ve grup menüleri

Esnaf lokantası, yemekhane, catering

Misafir için avantaj

Esneklik

Bütçe baştan belli

Hızlı ve ekonomik

İşletme için avantaj

Ek satış ve yüksek ortalama hesap

Planlı mutfak, öngörülebilir ciro

Düşük fire, kolay maliyet kontrolü

Başka hangi menü çeşitleri var?

Alakart, fix ve tabldot ana çerçeveyi oluşturur; ama günlük hayatta karşılaşılan başka menü türleri de vardır. Bunların çoğu aslında bu üç modelin bir çeşididir:

  • Set menü: Birkaç ürünün paket hâlinde, ayrı ayrı alınmasından daha uygun fiyatla sunulması (ör. burger, patates ve içecek). Fix menünün hızlı servis versiyonudur.

  • Günün menüsü: Alakart çalışan bir restoranın öğle saatlerinde sunduğu sabit fiyatlı kısa menü. Tabldot mantığıyla çalışır.

  • Tadım menüsü: Şefin seçtiği çok sayıda küçük tabaktan oluşan, genellikle kişi başı fiyatlı fix menü.

  • Açık büfe: Sabit fiyat karşılığında misafirin istediği kadar ürünü kendisinin alması. Kahvaltı ve otel restoranlarında yaygındır.

  • Döngüsel (siklik) menü: Belirli bir süre sonra kendini tekrar eden menü; yemekhane ve tabldot işletmelerinde haftalık veya aylık listeler bu şekilde hazırlanır.

  • Mevsimlik menü: Mevsime göre değişen ürünleri öne çıkaran, çoğunlukla alakart menünün dönemsel güncellemesi.

İşletmem için hangi menü türü daha uygun?

Doğru seçim; mutfak kapasitesine, misafir profiline ve servis hızına bağlıdır. Çoğu işletme tek bir türle sınırlı kalmaz, aynı mekânda birden fazla menüyü birlikte kullanır.

Örnek işletme senaryosu: Şehir merkezinde 60 kişilik bir bistro düşünelim. Öğle saatlerinde çevredeki ofis çalışanlarına hızlı servis için çorba, ana yemek ve içecekten oluşan sabit fiyatlı bir "günün menüsü" sunuyor. Akşamları alakart menüyle çalışıyor ve ortalama hesabı başlangıç ile tatlı satışlarıyla yükseltiyor. Yılbaşı ve Sevgililer Günü gibi yoğun günlerde ise rezervasyonla çalışan dört aşamalı bir fix menüye geçiyor; böylece mutfak kaç porsiyon hazırlayacağını önceden biliyor. Bu düzen, tek bir menü türüne bağlı kalmaktan daha esnek bir gelir yapısı sağlıyor.

Karar verirken şu sorular yol gösterir:

  1. Misafirleriniz hız mı, deneyim mi bekliyor? Hız beklentisi tabldot ve set menüyü, deneyim beklentisi alakart ve tadım menüsünü öne çıkarır.

  2. Mutfağınız kaç farklı ürünü aynı anda kaliteli çıkarabilir? Kısıtlı ekip ve ekipmanla geniş bir alakart menü fire ve gecikme demektir.

  3. Kişi sayısını önceden biliyor musunuz? Grup, etkinlik ve özel günlerde fix menü planlamayı kolaylaştırır.

  4. Maliyetinizi ürün bazında biliyor musunuz? Fix menü ve tabldot fiyatı, içindeki her kalemin maliyeti hesaplanmadan doğru belirlenemez. Hesaplama adımları için restoran menü fiyatlandırma rehberine bakabilirsiniz.

Fix menü ve tabldot fiyatı menüde nasıl gösterilmeli?

Menü türü ne olursa olsun fiyatların misafir tarafından kolayca görülebilmesi bir yasal zorunluluktur. 28 Haziran 2014 tarihli ve 29044 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Fiyat Etiketi Yönetmeliği, tarife ve fiyat listelerinin hizmetin sunulduğu işyerinde kolayca görülebilir ve okunabilir şekilde bulundurulmasını şart koşar (madde 8). 30 Ocak 2026 tarihli ve 33153 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan değişiklikle de yiyecek-içecek işletmelerinde servis, masa ve kuver ücreti adı altında ek ücret istenmesi yasaklandı.

Bu kuralların fix menü ve tabldot için pratik anlamı şudur:

Yönetmeliğin restoranlara yansıyan tüm maddeleri için Fiyat Etiketi Yönetmeliği 2026 rehberimizi okuyabilirsiniz.

Farklı menü türleri dijital menüde nasıl yönetilir?

Birden fazla menü türüyle çalışan işletmelerin en sık yaşadığı sorun, menülerin güncel tutulmasıdır. Günlük değişen tabldot listesi, sezonluk alakart menü ve özel gün fix menüsü basılı olarak hazırlandığında her değişiklik yeni baskı demektir. Dijital menüde ise bu menüler ayrı kategoriler veya ayrı menüler olarak tutulabilir; günün menüsü sabah güncellenir, fix menü yalnızca ilgili tarihlerde görünür, alakart fiyatlar tek yerden değiştirilir.

Foost gibi bir QR dijital menü sisteminde fix menünün içeriği, dahil olan içecek miktarı ve kişi başı fiyatı tek bir kartta açıkça gösterilebilir; bu da hem misafir için şeffaflık hem de fiyat listesi kuralına uyum sağlar. QR menünün nasıl kurulduğunu ve maliyetini QR kod menü rehberimizde adım adım anlattık. Turistik bölgelerde çalışan işletmeler için alakart ve fix menü açıklamalarının birden fazla dilde sunulması da önemlidir; bunun için çok dilli menü rehberine göz atabilirsiniz.

SSS

Alakart ne demek?
Alakart, Fransızca à la carte ifadesinden gelir ve "menü kartına göre" demektir. Alakart menüde her yemek ayrı fiyatla listelenir; misafir istediği tabakları seçer ve yalnızca seçtiklerinin bedelini öder. TDK sözlüğünde "seçmeli yemek" olarak tanımlanır.
Fix menü ile alakart menü arasındaki fark nedir?
Alakart menüde her ürünün ayrı fiyatı vardır ve seçim misafire aittir. Fix menüde ise başlangıç, ana yemek ve tatlı gibi önceden belirlenmiş yemekler kişi başı tek fiyatla sunulur; misafir ödeyeceği tutarı baştan bilir.
Tabldot doğru yazımı nedir?
Günlük kullanımda "tabldot" yaygındır, ancak Türk Dil Kurumu Güncel Türkçe Sözlük kelimeyi "tabildot" olarak verir ve "seçmesiz yemek, alakart karşıtı" diye tanımlar. Resmî metinlerde TDK yazımı tercih edilmelidir.
3 çeşit ve 4 çeşit tabldot ne demek?
3 çeşit tabldot genellikle çorba, ana yemek ve pilav ya da makarna gibi bir yardımcı yemekten oluşur. 4 çeşit tabldotta bunlara salata, tatlı, meyve veya ayran gibi dördüncü bir kalem eklenir. İçerik işletmeye göre değişir.
Otellerde alakart restoran ücretli mi?
Bu otelden otele değişir. Her şey dahil otellerin bir kısmı konaklama süresince belirli sayıda ücretsiz alakart kullanımı tanır, bazıları ek ücret alır; çoğu alakart restoran rezervasyonla çalışır. Koşulları rezervasyon sırasında otelden öğrenmek gerekir.
Fix menüde fiyat listesinde yazmayan bir ücret alınabilir mi?
Hayır. Fiyat Etiketi Yönetmeliği'ne göre fiyatların tarife ve fiyat listesinde gösterilmesi zorunludur ve 30 Ocak 2026 değişikliğiyle yiyecek-içecek işletmelerinde servis, masa ve kuver ücreti istenemez. Fix menüye dahil olmayan ürünler menüde ayrı fiyatla belirtilmelidir.