Adisyon Nedir? Adisyonda Neler Yazar? (2026 Rehberi)

Adisyon, restoran, kafe, bar ve benzeri masaya servis yapılan işletmelerde, misafirin sipariş ettiği yiyecek ve içeceklerin cinsini, miktarını ve tutarını gösteren hesap belgesidir. Türkçe karşılığı "hesap" ya da "hesap pusulası"dır. Vergi Usul Kanunu'na göre gerçek usulde vergilendirilen ve masada servis yapan işletmeler için adisyon düzenlemek zorunludur; ancak adisyon tek başına ödeme belgesi değildir, hesap kapanırken ayrıca fiş veya fatura kesilir.

Bu rehberde adisyonun ne anlama geldiğini, üzerinde hangi bilgilerin bulunması gerektiğini, kimlerin kullanmak zorunda olduğunu, kâğıt adisyon ile e-Adisyon arasındaki farkı ve dijital menü kullanan bir işletmede adisyon sürecinin nasıl işlediğini örnek bir işletme üzerinden anlatıyoruz.

Adisyon ne demek, Türkçesi nedir?

"Adisyon" kelimesi Fransızca addition (toplama, hesap) sözcüğünden gelir. Günlük dilde "hesabı alabilir miyiz?" dediğimizde garsonun getirdiği kâğıt, teknik adıyla adisyondur. Türkçede en yaygın karşılıkları "hesap" ve "hesap pusulası"dır.

Kelimenin optik alanında ayrı bir anlamı da vardır: gözlük reçetelerinde uzak ve yakın numaralar arasındaki farkı gösteren değere de "adisyon" denir. Bu yazı yeme-içme sektöründeki anlamıyla ilgilidir.

Adisyonda hangi bilgiler yazar?

Kâğıt adisyon, 18 Ağustos 1988 tarihli Resmî Gazete'de (sayı 19903) yayımlanan 185 Sıra No.lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliği ile düzenlenmiştir. Tebliğe göre bir adisyonda en az şu bilgiler bulunur:

• İşletmenin adı, soyadı veya unvanı, vergi dairesi ve vergi numarası

• Sunulan hizmetin veya ürünün cinsi ve miktarı

• Düzenlenme tarihi, seri ve sıra numarası

• Adisyonu basan matbaanın bilgileri

Uygulamada adisyona masa numarası, garson adı, birim fiyatlar, ara toplam ve varsa ikram veya indirim satırı da eklenir. Bunlar zorunlu bilgilerin yerine geçmez, onları tamamlar. Kâğıt adisyonlar Hazine ve Maliye Bakanlığı ile anlaşmalı matbaalara bastırılır ve sipariş alınırken en az iki nüsha düzenlenir: biri misafirin masasında kalır, diğeri işletmede saklanır.

Adisyon kullanmak zorunda olan işletmeler hangileri?

Adisyon zorunluluğu, masada servis yapılan ve gerçek usulde (bilanço veya işletme hesabı esasına göre) vergilendirilen hizmet işletmelerini kapsar. 9 Şubat 2021 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 526 Sıra No.lu VUK Genel Tebliği bu kapsamı lokanta, kafeterya, pastane, gazino, bar ve pavyon gibi işletmeler olarak özetler.

İşletmenizin hangi grupta olduğu vergilendirme usulüne bağlıdır. Kesin karar için mali müşavirinizle konuşmanızı öneririz.

Örnek bir adisyon nasıl görünür?

Aşağıdaki tablo, örnek bir işletmenin iki kişilik masasına açılan adisyonu temsil eder. Ürünler ve fiyatlar yalnızca anlatım amaçlıdır.

Adisyonun üst kısmında işletme bilgileri, tarih, saat, seri ve sıra numarası; alt kısmında matbaa bilgisi yer alır. Masa numarası ve garson adı ise işletmenin kendi takibi için eklenir. Hesap hesaplanırken her satırda adet ile birim fiyat çarpılır, satırlar toplanır; ikramlar sıfır tutarla yazılır ki stok kaydı eksik kalmasın.

Adisyon, fiş ve fatura arasındaki fark nedir?

En sık karıştırılan konu budur. Adisyon, servis sırasında neyin sipariş edildiğini gösteren bir kayıttır; ödemeyi belgelemez. Misafir hesabı ödediğinde işletme, adisyondaki tutara göre yeni nesil ödeme kaydedici cihazdan (ÖKC) perakende satış fişi ya da fatura düzenler.

Kısacası misafirin elinde iki belge olmalıdır: neyi yediğini gösteren adisyon ve ödemeyi gösteren fiş veya fatura. 30 Ocak 2026'dan bu yana lokanta, kafe, restoran ve pastanelerde kuver, servis ya da masa ücreti adıyla ek ödeme istenemediği için adisyonda bu tür bir satır bulunmamalı; misafirin ödeyeceği tutar, sipariş ettiği ürünlerin menüdeki fiyatlarından oluşmalıdır. Bu kuralların ayrıntısını kuver ücretinin yasal olup olmadığını anlattığımız yazıda ve Fiyat Etiketi Yönetmeliği rehberimizde bulabilirsiniz.

e-Adisyon nedir, zorunlu mu?

e-Adisyon, kâğıt adisyonun elektronik ortamda düzenlenen, saklanan ve Gelir İdaresi Başkanlığı'na (GİB) iletilen hâlidir. 526 Sıra No.lu Tebliğ, e-Adisyonun yeni bir belge türü olmadığını, kâğıt adisyonla aynı hukuki niteliğe sahip olduğunu açıkça belirtir.

Tebliğe göre e-Adisyon herkes için zorunlu değildir. İsteyen işletme, e-Fatura ve e-Arşiv Fatura uygulamalarına dahilse ve özel entegratör ya da doğrudan entegrasyon yöntemiyle başvurursa sisteme geçebilir. GİB ise yıllık veya aylık satış hasılatına bakarak belirli işletmelere geçiş zorunluluğu getirebilir; bu durumda en az 3 ay hazırlık süresi verir ve bunu yazılı bildirimle ya da ebelge.gib.gov.tr üzerinden duyurur. Size böyle bir bildirim gelmediyse kâğıt adisyon kullanmaya devam edebilirsiniz.

e-Adisyonda bulunması zorunlu bilgiler de tebliğde sayılmıştır: işletmenin unvanı, vergi dairesi, vergi numarası ve adresi; düzenlenme tarihi ile saat ve dakikası; evrensel tekil numara (ETTN); ürünlerin cinsi ve miktarı; vergiler hariç ve dahil toplam tutar; ilişkili fatura ETTN'si veya fişin kesildiği ÖKC'nin sicil numarası. e-Adisyonda masada kâğıt çıktı bulundurmak zorunlu değildir, ancak hizmet bittiğinde üzerinde e-Adisyon numarası bulunan fiş veya fatura düzenlenmelidir.

Adisyon kesilmezse ne olur?

Adisyonun düzenlenmemesi, masada bulundurulmaması veya hatalı düzenlenmesi, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 353. maddesi kapsamında özel usulsüzlük cezasına konu olur. Ceza her belge için ayrı uygulanır ve tutarlar her yıl yeniden değerleme oranıyla güncellenir; bu yüzden güncel tutarı mali müşavirinize ya da GİB'in yıllık duyurularına bakarak teyit edin.

Vergi incelemesinde en sık karşılaşılan sorunlar şunlardır: masada adisyon bulunmaması, adisyondaki ürünlerle fişteki tutarın tutmaması ve anlaşmalı matbaaya bastırılmamış "serbest" hesap kâğıtlarının kullanılması.

Örnek işletme: adisyon süreci adım adım nasıl işler?

Örnek işletmemiz 14 masalı, gerçek usulde vergilendirilen bir mahalle restoranı olsun. Misafirler menüyü masadaki QR koddan açıyor, siparişi garson alıyor.

1. Menü: Misafir masadaki karekodu okutur, ürünleri ve güncel fiyatları telefonunda görür.

2. Sipariş: Garson siparişi alır ve adisyonu açar. Kâğıt adisyonda bir nüsha masaya bırakılır; adisyon programı kullanan işletmede sipariş el terminalinden mutfağa ve kasaya düşer.

3. Ek sipariş: Masaya gelen her yeni ürün aynı adisyona eklenir. İkram edilen ürünler de "ikram" olarak yazılır ki stok ile kasa tutsun.

4. Hesap: Misafir hesap istediğinde güncel adisyon masaya getirilir. Bölünmüş ödeme varsa tutarlar burada ayrılır.

5. Ödeme ve belge: Ödeme alınır, ÖKC'den fiş veya e-Arşiv fatura kesilir. Adisyonun işletme nüshası saklanır.

Bu akışta en sık hata, menüdeki fiyat ile adisyondaki fiyatın farklı olmasıdır. Fiyatlar matbu menüde güncellenmediğinde misafir masada bir fiyat görür, hesapta başka bir fiyatla karşılaşır. Menüyü dijital tutmak, iki tarafı aynı anda güncel tutmanın en pratik yoludur. Biz bu nedenle Foost'un dijital menüsünü adisyon veya POS sisteminizin yerine değil, yanında çalışacak şekilde tasarladık: menü tarafını yönetir, adisyon ve fiş süreciniz olduğu gibi devam eder.

Kâğıt adisyon mu, adisyon programı mı?

Kâğıt adisyon küçük ve masa sayısı az işletmelerde hâlâ yaygındır; maliyeti düşüktür ama okunaksız el yazısı, kaybolan nüshalar ve gün sonu mutabakatı zaman alır. Adisyon programları (bulut adisyon, POS entegre sistemler) siparişi doğrudan mutfağa iletir, stok ve kasa raporunu otomatik çıkarır.

Hangisini seçerseniz seçin, adisyonun doğruluğu menünün doğruluğuna bağlıdır. Fiyatlarınızı belirlerken menü fiyatlandırma rehberimizdeki maliyet hesabını, masa başı harcamayı artırmak için de restoran gelirini artırmanın yollarını inceleyebilirsiniz. QR menüye geçmeyi düşünüyorsanız QR kod menü rehberimiz kurulum adımlarını ve fiyatları özetliyor.

Sonuç

Adisyon, masaya servis yapan her gerçek usul işletmenin günlük işinin parçasıdır: sipariş anında düzenlenir, masada durur, ödemede fiş veya faturaya dönüşür. e-Adisyon şimdilik isteğe bağlıdır, ancak GİB'in bildirim yetkisi olduğu için e-belge tarafındaki duyuruları takip etmek gerekir. Menünüzü, adisyonunuzu ve fişinizi aynı fiyatlarla tutarlı tuttuğunuzda hem denetimde hem de misafir gözünde sorun yaşamazsınız.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; mali ve hukuki konularda mali müşavirinizin görüşünü alın. Mevzuat bilgileri 14 Kasım 2026 itibarıyla kontrol edilmiştir.